Tăng trưởng kinh tế không chỉ phụ thuộc vào khả năng huy động thêm vốn, đất đai hay nhân lực, mà quan trọng hơn là năng lực chuyển hóa những nguồn lực hiện có thành giá trị thực. Từ cải cách thể chế, phát triển thị trường vốn đến đầu tư hạ tầng và nâng cao năng lực doanh nghiệp, việc khơi thông nguồn lực đang đặt ra yêu cầu mới đối với hoạt động đầu tư. Đặc biệt trong lĩnh vực bất động sản, hiệu quả dự án ngày càng phụ thuộc vào sự đồng bộ giữa quy hoạch, pháp lý, hạ tầng, cấu trúc vốn và nhu cầu thị trường.
Mục lục
1. Nguồn lực cần được phân bổ hiệu quả hơn
Tại phiên chất vấn ngày 12/11/2026, các vấn đề về thể chế, phân bổ nguồn lực và năng lực thực thi chính sách tiếp tục được đặt ra. Theo những ý kiến chuyên gia được đề cập, một số điểm nghẽn đáng chú ý gồm dự án chậm triển khai, tài sản công dôi dư, dòng vốn tập trung vào đầu cơ trong khi khu vực sản xuất, kinh doanh thiếu vốn dài hạn, sự mất cân đối cung – cầu lao động và việc ứng dụng khoa học, công nghệ chưa tương xứng với tiềm năng.
Những vấn đề này có mối liên hệ với nhau. Dự án chậm triển khai có thể làm đình trệ quá trình sử dụng đất và vốn, đồng thời ảnh hưởng đến khả năng hình thành hạ tầng, việc làm và các hoạt động kinh tế phụ trợ. Trong khi đó, việc dòng vốn chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu trung và dài hạn của khu vực sản xuất, kinh doanh có thể hạn chế khả năng mở rộng hoạt động và tạo ra giá trị gia tăng.
Một trong những định hướng được chuyên gia đề cập là phát huy vai trò dẫn dắt của đầu tư công trong các lĩnh vực hạ tầng chiến lược như giao thông, logistics và năng lượng, qua đó tạo điều kiện thu hút đầu tư tư nhân. Song song với đó là yêu cầu cải thiện môi trường kinh doanh, phát triển thị trường vốn và nâng cao năng lực của doanh nghiệp trong nước.
Đối với bất động sản, đây là vấn đề có ý nghĩa trực tiếp bởi đất đai, vốn và hạ tầng chỉ thực sự tạo ra giá trị khi dự án có cơ sở pháp lý phù hợp, khả năng triển khai và sản phẩm đáp ứng nhu cầu thực.
2. Các điểm nghẽn trong phân bổ và sử dụng nguồn lực
Các nội dung được chuyên gia đề cập tập trung vào những nhóm vấn đề chính:
Nguồn lực: Dự án chậm triển khai, tài sản công dôi dư và tình trạng dòng vốn tập trung vào đầu cơ trong khi khu vực sản xuất, kinh doanh thiếu vốn dài hạn.
Hạ tầng: Ưu tiên đầu tư vào giao thông, logistics và năng lượng nhằm cải thiện khả năng kết nối, hỗ trợ hoạt động sản xuất và kinh doanh.
Thị trường vốn: Đa dạng hóa kênh huy động vốn trung và dài hạn, tạo thêm lựa chọn tài chính cho doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Doanh nghiệp: Nâng cao năng lực của doanh nghiệp trong nước, thúc đẩy liên kết với khu vực FDI và phát triển các nhà cung ứng nội địa.
Thể chế: Cải thiện môi trường kinh doanh, tính minh bạch và hiệu quả thực thi chính sách; tháo gỡ khó khăn trong tiếp cận đất đai, vốn và công nghệ.
Đây là những vấn đề và định hướng được các chuyên gia trao đổi, không phải một bộ số liệu thống kê định lượng về quy mô dự án đình trệ, giá trị tài sản công dôi dư hay lượng vốn thiếu hụt. Vì vậy, cần nhìn nhận các nội dung trên như những vấn đề đặt ra trong quá trình phân bổ và sử dụng nguồn lực, thay vì xem chúng là các chỉ tiêu đã được lượng hóa.
3. Tư duy mới trong huy động và sử dụng nguồn lực
Thứ nhất, từ tháo gỡ từng khó khăn riêng lẻ sang cải thiện toàn bộ môi trường đầu tư. Quy hoạch, đất đai, pháp lý và thủ tục cần được xem xét trong mối liên hệ xuyên suốt. Thời gian xử lý thủ tục không chỉ là vấn đề hành chính mà còn có thể ảnh hưởng đến chi phí vốn, tiến độ và hiệu quả đầu tư.
Thứ hai, từ phụ thuộc tín dụng ngân hàng sang đa dạng hóa cấu trúc vốn. Với đặc thù đầu tư dài hạn, doanh nghiệp bất động sản cần lựa chọn nguồn vốn phù hợp với tiến độ triển khai và thời điểm hình thành dòng tiền. Huy động vốn hiệu quả không chỉ là tăng quy mô vốn mà còn phải kiểm soát kỳ hạn, chi phí và nghĩa vụ thanh toán.
Thứ ba, từ thu hút đầu tư sang nâng cao giá trị tạo ra từ đầu tư. Chất lượng tăng trưởng cần được đánh giá qua năng suất, khả năng làm chủ công nghệ và mức độ tham gia của doanh nghiệp nội địa vào chuỗi cung ứng, thay vì chỉ nhìn vào quy mô vốn đăng ký. Đây cũng là một trong những khía cạnh được chuyên gia nhấn mạnh khi bàn về năng lực chuyển hóa nguồn lực thành giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của doanh nghiệp trong nước.

4. Tác động đến hoạt động đầu tư bất động sản
Quy hoạch và pháp lý: Một khu đất có vị trí tốt chưa chắc là một dự án khả thi. Khả năng triển khai còn phụ thuộc vào chức năng sử dụng đất, chỉ tiêu quy hoạch, điều kiện pháp lý, nghĩa vụ tài chính và khả năng hoàn thiện thủ tục. Vì vậy, đánh giá cơ hội đầu tư cần đặt tính khả thi pháp lý ngang với tiềm năng vị trí.
Hạ tầng: Giao thông, logistics và năng lượng có ảnh hưởng đến khả năng khai thác bất động sản công nghiệp, thương mại và đô thị. Tuy nhiên, cần phân biệt hạ tầng mới nằm trong quy hoạch, đang triển khai và đã hoàn thành. Không nên định giá tài sản chỉ dựa trên kỳ vọng hạ tầng tương lai khi chưa có cơ sở rõ ràng về nguồn vốn và tiến độ thực hiện.
Tài chính: Dự án bất động sản trải qua nhiều giai đoạn từ chuẩn bị đầu tư, hoàn thiện pháp lý đến xây dựng, kinh doanh và vận hành. Nếu nguồn vốn không phù hợp với tiến độ, doanh nghiệp có thể đối mặt với tình trạng vốn tồn đọng, chi phí tài chính tăng và áp lực thanh toán. Các chỉ tiêu cần theo dõi gồm tổng mức đầu tư, chi phí vốn, tỷ lệ giải ngân, cơ cấu nợ và dòng tiền thực tế.
Nhu cầu và khả năng hấp thụ: Quy mô dự án cần gắn với nhu cầu sử dụng, khả năng chi trả và đặc điểm kinh tế của khu vực. Hiệu quả đầu tư không nên chỉ đánh giá bằng doanh thu dự kiến hoặc mức tăng giá tài sản, mà cần xem xét tốc độ hấp thụ, tỷ lệ lấp đầy và khả năng tạo dòng tiền sau đầu tư.
5. Năm định hướng chiến lược cho phát triển dài hạn
Từ mối liên hệ giữa thể chế, vốn, hạ tầng và năng lực doanh nghiệp, có thể rút ra năm nhận định:
1. Giá trị tài sản nằm ở khả năng khai thác:
Quỹ đất lớn không đồng nghĩa với dự án có hiệu quả. Giá trị chỉ hình thành khi tài sản được sử dụng đúng quy hoạch, đáp ứng điều kiện pháp lý và phù hợp với nhu cầu thị trường.
2. Thời gian triển khai là biến số tài chính:
Thủ tục kéo dài có thể làm tăng chi phí vốn, chi phí quản lý và chi phí cơ hội. Doanh nghiệp cần đưa tiến độ pháp lý vào mô hình tài chính ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư.
3. Hạ tầng phải gắn với hoạt động kinh tế thực:
Giá trị của hạ tầng không chỉ nằm ở công trình được xây dựng mà còn ở khả năng giảm chi phí vận chuyển, kết nối thị trường và hỗ trợ sản xuất.
4. Đa dạng hóa vốn phải đi cùng quản trị tài chính:
Khả năng huy động vốn cần được hỗ trợ bởi báo cáo minh bạch, phương án sử dụng vốn rõ ràng và năng lực kiểm soát nghĩa vụ thanh toán.
5. Bất động sản công nghiệp cần phát triển theo hệ sinh thái:
Liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp nội địa có thể mở rộng nhu cầu đối với nhà xưởng, kho vận và dịch vụ công nghiệp. Hiệu quả khu công nghiệp vì vậy không chỉ nằm ở diện tích cho thuê mà còn ở chất lượng hạ tầng và hệ sinh thái khách thuê.
6. Cạnh tranh bằng năng lực triển khai
Trong dài hạn, doanh nghiệp có lợi thế không chỉ nhờ sở hữu quỹ đất hay nguồn vốn lớn, mà còn nhờ khả năng kiểm soát quy hoạch, pháp lý, tài chính và tiến độ. Các quyết định đầu tư cần gắn chặt hơn với nhu cầu thực, khả năng hấp thụ và hiệu quả dòng tiền.
Đối với nhà phát triển dự án, những chỉ số cần theo dõi gồm thời gian hoàn thiện pháp lý, tiến độ giải ngân, chi phí vốn, tỷ lệ hấp thụ, tỷ lệ lấp đầy, khả năng kết nối hạ tầng và mức độ phát triển của chuỗi cung ứng.
Khơi thông nguồn lực vì vậy không đơn thuần là huy động thêm vốn hay đưa tài sản vào khai thác, mà là nâng cao hiệu quả phân bổ và sử dụng nguồn lực. Với thị trường bất động sản, sự kết nối giữa thể chế, quy hoạch, pháp lý, hạ tầng và dòng tiền sẽ là nền tảng quan trọng để hình thành những dự án có tính khả thi và giá trị bền vững.