TP HCM CẦN KIỂM SOÁT CHI PHÍ ĐÔ THỊ ĐỂ DUY TRÌ SỨC CẠNH TRANH

Chi phí nhà ở tạo áp lực lên người dân và doanh nghiệp

PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, cho rằng bên cạnh dư địa phát triển mới khi không gian đô thị được mở rộng, TP HCM cũng phải đối mặt với nhiều vấn đề nội tại, trong đó đáng chú ý là chi phí sinh sống và vận hành đô thị ngày càng tăng.

Theo ông, giá nhà và chi phí logistics đang tác động trực tiếp đến khả năng cạnh tranh của thành phố. Tỷ lệ giá nhà so với thu nhập hộ gia đình tại TP HCM hiện ở mức cao, khiến việc sở hữu hoặc thuê nhà trở thành áp lực lớn đối với người lao động.

Khi một phần lớn thu nhập phải dành cho nhà ở, khả năng chi tiêu cho giáo dục, dịch vụ và các nhu cầu khác bị thu hẹp. Về phía doanh nghiệp, chi phí nhà ở cao cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng thu hút và duy trì nguồn nhân lực.

Hạ tầng cần đi trước để mở rộng không gian phát triển

Từ góc độ quy hoạch và hạ tầng, ông Nguyễn Đỗ Dũng, Tổng giám đốc Công ty Tư vấn quốc tế enCity, nhận định những thách thức của TP HCM không chỉ nằm ở ùn tắc, ngập nước hay ô nhiễm mà còn ở chi phí logistics và thời gian di chuyển mà người dân, doanh nghiệp phải chịu.

Theo ông, tình trạng ùn tắc kéo dài làm gia tăng chi phí vận chuyển, thời gian đi lại và ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động kinh tế.

Lợi thế tập trung của một đô thị chỉ được phát huy khi người dân có thể tiếp cận việc làm, nhà ở và các dịch vụ trong khoảng cách và chi phí hợp lý. Vì vậy, bên cạnh công tác quy hoạch, đầu tư hạ tầng được xem là yếu tố có vai trò quan trọng trong việc định hình hướng phát triển đô thị.

Thực tế quá trình đô thị hóa của TP HCM trong khoảng hai thập kỷ qua cho thấy tốc độ phát triển giữa các khu vực có sự khác biệt so với một số định hướng quy hoạch trước đây. Những khu vực được cải thiện về giao thông và hạ tầng công nghiệp có xu hướng thu hút nhanh dân cư, doanh nghiệp và các hoạt động kinh tế.

Metro có thể mở rộng thị trường lao động và nhà ở

Theo ông Dũng, hạ tầng giao thông không chỉ nhằm giảm ùn tắc mà còn cần tạo điều kiện mở rộng phạm vi tiếp cận việc làm và nhà ở.

TP HCM đang hướng đến mục tiêu phát triển khoảng 200 km đường sắt đô thị vào năm 2030. Nếu mạng lưới được triển khai đồng bộ, hệ thống metro có thể giúp người lao động lựa chọn nơi ở xa trung tâm hơn mà vẫn thuận tiện tiếp cận nơi làm việc.

Tuy nhiên, phát triển giao thông cần được thực hiện đồng thời với phát triển nhà ở phù hợp khả năng chi trả.

Nếu các khu vực có hạ tầng giao thông tốt nhưng thiếu nhà ở xã hội và nhà ở vừa túi tiền, người dân có thể di chuyển thuận lợi hơn nhưng vẫn phải đối mặt với chi phí nhà ở cao. Khi đó, áp lực nhà ở chỉ có thể dịch chuyển từ khu vực trung tâm sang vùng ven thay vì được giải quyết một cách căn bản.

Hoàn thiện các vành đai để giảm áp lực logistics

Đối với lĩnh vực logistics, sự phân bố giữa các khu sản xuất, cảng biển và sân bay khiến một lượng lớn hàng hóa phải di chuyển qua các khu vực đô thị đông đúc.

Theo các chuyên gia, việc hoàn thiện Vành đai 3, Vành đai 4 cùng các trục kết nối Bắc - Nam và Đông - Tây sẽ góp phần hình thành mạng lưới vận chuyển đa hướng, kết nối khu sản xuất với cảng biển và sân bay mà không nhất thiết phải đi xuyên qua khu vực trung tâm.

Điều này có thể giúp rút ngắn thời gian vận chuyển, giảm áp lực giao thông và nâng hiệu quả logistics của toàn vùng.

Hạ tầng không nên chỉ tạo ra giá trị bất động sản

Sự phát triển của hạ tầng giao thông cũng có khả năng làm thay đổi phân bố giá trị bất động sản, đặc biệt tại khu vực quanh các ga metro, đầu mối giao thông và những hành lang có tiềm năng phát triển mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD).

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng mục tiêu của đầu tư hạ tầng không nên chỉ dừng ở việc gia tăng giá trị đất đai. Quan trọng hơn, hạ tầng cần tạo ra năng suất kinh tế, mở rộng cơ hội việc làm và nâng khả năng tiếp cận dịch vụ cho người dân.

Theo PGS.TS Trần Đình Thiên, cơ hội từ quá trình hình thành một siêu đô thị cần đi cùng năng lực thực thi tương xứng. TP HCM không chỉ cần những định hướng quy hoạch và cơ chế mới mà còn phải giải quyết đồng thời các vấn đề về hạ tầng, nguồn vốn, doanh nghiệp và năng lực triển khai.

Khi người dân có thể tiếp cận việc làm, nhà ở và dịch vụ với chi phí hợp lý, trong khi doanh nghiệp giảm được chi phí vận chuyển và có khả năng tiếp cận nguồn nhân lực rộng hơn, lợi thế tập trung của TP HCM sẽ được phát huy hiệu quả hơn.

Khi đó, hạ tầng không chỉ góp phần tạo giá trị cho thị trường bất động sản mà còn trở thành nền tảng nâng cao năng suất và sức cạnh tranh của toàn đô thị.