3 ĐIỂM MỚI VỀ XỬ PHẠT VI PHẠM ĐẤT ĐAI CÓ HIỆU LỰC TỪ NGÀY 31/8

Bổ sung trường hợp không bị phạt khi chưa đăng ký biến động đất đai

Một trong những thay đổi đáng chú ý của Nghị định 281/2026/NĐ-CP là việc điều chỉnh quy định liên quan đến nghĩa vụ đăng ký biến động đất đai.

Trước đây, người không thực hiện đăng ký biến động trong những trường hợp pháp luật bắt buộc có thể bị xử phạt từ 2-3 triệu đồng.

Từ ngày 31/8/2026, quy định này được bổ sung một trường hợp ngoại lệ. Theo đó, hành vi không đăng ký biến động sẽ không bị áp dụng mức phạt nói trên nếu việc nhận quyền sử dụng đất được thực hiện để triển khai dự án đầu tư thông qua thỏa thuận về nhận quyền sử dụng đất theo Điều 127 Luật Đất đai.

Nghị định mới cũng đưa ra quy định chuyển tiếp đối với những trường hợp đã phát sinh trước thời điểm văn bản có hiệu lực.

Cụ thể, nếu cơ quan chức năng đã lập biên bản vi phạm trước ngày 31/8/2026 nhưng chưa ban hành quyết định xử phạt thì trường hợp này không tiếp tục bị xử phạt.

Đối với quyết định xử phạt đã được ban hành từ ngày 31/1/2026 đến trước ngày 31/8/2026 nhưng người vi phạm chưa thực hiện, quyết định cũng không tiếp tục được thi hành theo quy định chuyển tiếp của Nghị định 281.

Vợ chồng cùng có quyền sử dụng đất được xác định là một đối tượng khi xử phạt

Nghị định 281/2026/NĐ-CP đồng thời bổ sung Điều 3a vào Nghị định 123/2024, qua đó làm rõ cách xác định đối tượng trong trường hợp quyền sử dụng đất thuộc chung vợ và chồng.

Theo quy định mới, khi vợ và chồng cùng có quyền sử dụng đối với một thửa đất và phát sinh hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai, việc xử phạt được áp dụng theo mức dành cho một cá nhân.

Quy định này giúp thống nhất cách xác định đối tượng chịu xử phạt, đặc biệt trong những trường hợp quyền sử dụng đất được xác lập chung cho hai vợ chồng.

Bên cạnh đó, Nghị định 281 cũng quy định cách áp dụng mức phạt đối với đơn vị hành chính đặc khu đã được công nhận là loại đô thị.

Nếu đặc khu thực hiện chức năng, nhiệm vụ tương ứng với chính quyền địa phương ở phường thì mức xử phạt được áp dụng theo đơn vị hành chính phường. Trường hợp thực hiện chức năng tương ứng với chính quyền địa phương ở xã thì áp dụng mức xử phạt theo đơn vị hành chính xã.

Bổ sung 4 biện pháp khắc phục hậu quả

Không chỉ điều chỉnh mức và đối tượng xử phạt, Nghị định 281/2026 còn mở rộng nhóm biện pháp khắc phục hậu quả có thể được áp dụng đối với các hành vi vi phạm pháp luật đất đai.

Bốn biện pháp được bổ sung gồm:

• Khôi phục tình trạng ban đầu của đất trước thời điểm xảy ra vi phạm.
• Khôi phục tình trạng ban đầu của mốc địa giới hành chính trong trường hợp mốc bị tác động hoặc thay đổi trái quy định.
• Thực hiện lại thủ tục hành chính về đất đai theo quy định.
• Nộp lại các giấy tờ vi phạm, bao gồm giấy tờ bị tẩy xóa, chỉnh sửa, làm sai lệch nội dung hoặc giấy tờ giả đã được sử dụng.

Việc bổ sung các biện pháp này cho thấy quy định xử phạt không chỉ tập trung vào việc áp dụng tiền phạt mà còn hướng đến việc đưa tình trạng sử dụng đất, hồ sơ và các yếu tố liên quan trở về đúng quy định.

Những điểm cần lưu ý

Nghị định 281/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 31/8/2026, do đó các tổ chức, cá nhân có liên quan đến quản lý và sử dụng đất cần lưu ý những thay đổi trong quy định xử phạt, đặc biệt đối với nghĩa vụ đăng ký biến động, trường hợp đồng quyền sử dụng đất và các yêu cầu khắc phục hậu quả.

Việc nắm rõ các quy định mới sẽ giúp người sử dụng đất chủ động thực hiện đúng nghĩa vụ, đồng thời hạn chế rủi ro phát sinh trong quá trình quản lý, giao dịch và sử dụng đất.