PHÓ THỦ TƯỚNG NGUYỄN VĂN THẮNG: ƯU TIÊN VỐN ODA CHO CÁC DỰ ÁN QUY MÔ LỚN, HIỆU QUẢ CAO

Huy động gần 1,7 tỷ USD vốn vay mới trong 6 tháng đầu năm

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, trong 6 tháng đầu năm 2026, công tác huy động vốn ODA và vay ưu đãi nước ngoài đạt nhiều kết quả tích cực. Tổng giá trị các đề xuất vay mới được phê duyệt đạt khoảng 1,696 tỷ USD. Đồng thời, Việt Nam đã hoàn tất thủ tục ký kết 3 hiệp định vay nước ngoài với tổng giá trị gần 586 triệu USD.

Mặc dù vậy, tiến độ giải ngân vẫn là điểm nghẽn đáng lo ngại. Tính đến ngày 15/6, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công nguồn nước ngoài mới đạt 9,99% kế hoạch được giao. Dù cao hơn cùng kỳ năm trước, con số này vẫn thấp hơn đáng kể so với mức giải ngân chung của cả nước. Đặc biệt, vẫn còn 1 bộ, cơ quan trung ương và 13 địa phương chưa giải ngân được nguồn vốn này.

Các bộ, ngành cho rằng nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc chậm giải phóng mặt bằng, kéo dài quá trình đấu thầu và ký kết hợp đồng, cùng với những bất cập trong khâu chuẩn bị dự án. Bên cạnh đó, sự khác biệt giữa quy định trong nước và yêu cầu của các nhà tài trợ cũng khiến quá trình triển khai gặp nhiều vướng mắc.

Giải phóng mặt bằng phải đi trước hoặc song hành với đàm phán vay vốn

Để đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án, Phó Thủ tướng yêu cầu các cơ quan chủ quản và chủ đầu tư tập trung hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng, tạo điều kiện cho thi công ngay khi dự án được triển khai. Người đứng đầu các đơn vị phải chịu trách nhiệm trực tiếp trước Chính phủ và Thủ tướng về tiến độ thực hiện dự án.

Đối với các dự án mới, Phó Thủ tướng đề nghị công tác giải phóng mặt bằng cần được thực hiện song song hoặc trước quá trình đàm phán, ký kết hiệp định vay. Mục tiêu là khi khoản vay có hiệu lực, dự án có thể khởi công ngay mà không phải chờ hoàn tất các thủ tục liên quan đến mặt bằng.

Trong một số trường hợp cần thiết, các cơ quan chức năng có thể nghiên cứu tách riêng hợp phần giải phóng mặt bằng khỏi dự án sử dụng vốn vay nước ngoài nhằm nâng cao hiệu quả triển khai.

Ưu tiên ODA cho các dự án lớn và khoản vay có hiệu quả cao

Một trong những nội dung đáng chú ý tại cuộc họp là chỉ đạo của Phó Thủ tướng về việc nâng cao chất lượng sử dụng vốn ODA.

Theo đó, Bộ Tài chính được giao nhiệm vụ đánh giá kỹ lưỡng hiệu quả của từng khoản vay trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét. Việc đánh giá phải gắn với lãi suất vay, chi phí liên quan và đặc biệt là hiệu quả tài chính của dự án.

Phó Thủ tướng yêu cầu tập trung ưu tiên nguồn vốn ODA cho các dự án quy mô lớn, các khoản vay có giá trị lớn và các khoản vay hỗ trợ ngân sách, thay vì dàn trải nguồn lực cho nhiều dự án nhỏ lẻ.

Rà soát quy định để tháo gỡ các điểm nghẽn

Bên cạnh việc thúc đẩy giải ngân, Bộ Tài chính được giao rà soát nhu cầu điều chỉnh kế hoạch vốn năm 2026 của các bộ, ngành và địa phương nhằm kịp thời điều chuyển vốn cho các dự án có nhu cầu bổ sung.

Đồng thời, Bộ cần nghiên cứu sửa đổi các quy định liên quan trong Luật Đầu tư công, Luật Ngân sách Nhà nước và các văn bản pháp luật khác để giảm bớt các thủ tục gây cản trở quá trình triển khai dự án sử dụng vốn nước ngoài.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu tập trung xử lý các vướng mắc phát sinh thường xuyên như lựa chọn nhà thầu, xác định nghĩa vụ thuế, tuyển chọn tư vấn và các thủ tục liên quan đến vốn ODA, vốn vay ưu đãi nước ngoài.

Khẩn trương tháo gỡ vướng mắc với các nhà tài trợ

Tại cuộc họp, Bộ Tài chính được giao phối hợp với Bộ Ngoại giao để tổng hợp các khó khăn, vướng mắc từ phía các nhà tài trợ nước ngoài, chủ động xử lý theo thẩm quyền hoặc báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đối với những vấn đề vượt thẩm quyền.

Các nội dung này phải được tổng hợp và báo cáo trước ngày 26/6.

Ngoài ra, Bộ Tài chính phối hợp với Văn phòng Chính phủ tham mưu ban hành công điện chỉ đạo các địa phương đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn ODA, hoàn thành trước ngày 20/6.

Bộ Ngoại giao cũng được giao cung cấp đầy đủ thông tin về các khó khăn mà các nhà tài trợ đang gặp phải trong quá trình triển khai dự án ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài, đồng thời phối hợp với các cơ quan liên quan để sớm tháo gỡ các vướng mắc, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn nước ngoài trong giai đoạn tới.