TÁI THIẾT QUỸ ĐẤT CÔNG NGHIỆP NỘI ĐÔ: ĐỘNG LỰC LÀM MỚI DIỆN MẠO ĐÔ THỊ

Xu hướng tái thiết đất công nghiệp tại các đô thị phát triển

Trên thế giới, nhiều thành phố đã thành công trong việc chuyển đổi các khu công nghiệp, cảng biển hoặc cơ sở sản xuất không còn phù hợp với chức năng đô thị hiện đại.

Tại London (Anh), khu Docklands phía Đông thành phố từng là trung tâm cảng biển và công nghiệp quan trọng. Khi ngành vận tải biển thay đổi từ thập niên 1960, hoạt động cảng dần dịch chuyển ra ngoài khu vực trung tâm, để lại hàng trăm hecta đất chưa được khai thác hiệu quả. Chính quyền thành phố sau đó triển khai chương trình tái thiết quy mô lớn, đầu tư đồng bộ hạ tầng giao thông và chuyển đổi các bến cảng cũ thành khu đô thị đa chức năng. Kết quả là sự hình thành của Canary Wharf – một trong những trung tâm tài chính lớn nhất châu Âu hiện nay, đồng thời cung cấp thêm hàng chục nghìn căn hộ, văn phòng và các tiện ích phục vụ cộng đồng.

Tại châu Á, nhiều đô thị cũng thực hiện chiến lược tương tự nhằm tái cấu trúc không gian nội đô. Ở Seoul (Hàn Quốc), khu công nghiệp Guro từng là biểu tượng của ngành sản xuất đã được chuyển đổi thành Guro Digital Complex – trung tâm công nghệ cao tập trung hàng nghìn doanh nghiệp và lực lượng lao động lớn.

Trong khi đó, Singapore tận dụng các quỹ đất công nghiệp và hạ tầng cũ để phát triển những tổ hợp đô thị tích hợp hiện đại. Điển hình là Paya Lebar Quarter, nơi kết hợp hài hòa giữa văn phòng, thương mại, nhà ở và không gian công cộng, góp phần hình thành một cực tăng trưởng mới bên ngoài khu trung tâm truyền thống.

Những mô hình này cho thấy xu hướng chung của các đô thị hiện đại là chuyển đổi các khu đất công nghiệp đơn chức năng thành những không gian đa chức năng, đáp ứng đồng thời nhu cầu sinh sống, làm việc, thương mại và giải trí. Theo Chương trình Định cư Con người Liên Hợp Quốc (UN-Habitat), tái thiết đô thị không chỉ là thay đổi công năng sử dụng đất mà còn là quá trình khôi phục các khu vực chưa được khai thác hiệu quả, tạo ra cơ hội phát triển mới cho cộng đồng.

Hà Nội đẩy mạnh tái cấu trúc quỹ đất nội đô

Tại Việt Nam, Hà Nội đang từng bước thực hiện chủ trương di dời các cơ sở sản xuất ra khỏi khu vực nội đô nhằm giảm áp lực hạ tầng, cải thiện môi trường sống và tái tổ chức không gian đô thị. Nhiều khu đất từng phục vụ hoạt động công nghiệp đang được quy hoạch lại để phát triển nhà ở, dịch vụ thương mại, giáo dục và các công trình công cộng.

Trục Nguyễn Trãi – Ngã Tư Sở là một trong những khu vực ghi nhận sự thay đổi rõ nét. Trước đây, nơi đây tập trung nhiều nhà máy thuộc các cụm công nghiệp cũ. Sau quá trình di dời, quỹ đất được tái quy hoạch để hình thành các khu dân cư mới cùng hệ thống hạ tầng xã hội và tiện ích phục vụ người dân.

Việc chuyển đổi này không chỉ bổ sung nguồn cung nhà ở cho khu vực trung tâm mà còn tạo điều kiện phát triển các không gian công cộng, trường học, công viên và các tiện ích thiết yếu khác. Thay vì chỉ phục vụ hoạt động sản xuất của một số doanh nghiệp, các khu đất sau tái thiết có thể đáp ứng đa dạng nhu cầu sinh hoạt của cộng đồng cư dân.

Hướng đến đô thị xanh và kết nối

Theo các chuyên gia quy hoạch, giá trị của quá trình tái thiết đô thị không chỉ nằm ở những công trình mới được xây dựng mà còn ở khả năng nâng cao chất lượng môi trường sống. Nhiều dự án tái thiết hiện nay ưu tiên gia tăng diện tích cây xanh, quảng trường, đường dạo bộ và các tiện ích cộng đồng – những yếu tố đang ngày càng thiếu hụt tại các khu vực trung tâm.

Từ định hướng đó, nhiều dự án phát triển trên quỹ đất công nghiệp cũ được quy hoạch với mật độ xây dựng hợp lý, dành phần lớn diện tích cho không gian xanh và các tiện ích phục vụ cư dân. Đây được xem là giải pháp nhằm cân bằng giữa phát triển đô thị và nâng cao chất lượng sống.

Theo định hướng phát triển đô thị của Hà Nội, thành phố đang chuyển dần từ mô hình mở rộng không gian sang mô hình tăng cường kết nối. Trong đó, việc tái thiết các khu đất công nghiệp cũ đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành các khu đô thị hiện đại, bổ sung hệ thống hạ tầng xã hội, tăng diện tích cây xanh và thúc đẩy kết nối với mạng lưới giao thông công cộng như metro hay các mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD).

Xu hướng này được kỳ vọng sẽ góp phần thay đổi diện mạo đô thị, đồng thời tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của các thành phố trong tương lai.

Nguồn: VnExpress