NGHIÊN CỨU THÀNH LẬP ĐƠN VỊ HÀNH CHÍNH ĐÔ THỊ ĐẶC BIỆT

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu các cơ quan chức năng nghiên cứu khả năng thành lập các đơn vị hành chính đô thị đặc biệt nhằm đóng vai trò hạt nhân điều phối phát triển vùng, kết nối hạ tầng và thúc đẩy các không gian kinh tế trọng điểm.

Theo thông báo kết luận của Văn phòng Trung ương Đảng ngày 19/6 về cuộc làm việc sơ kết một năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền địa phương ba cấp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đánh giá quá trình triển khai bước đầu đã đạt được những kết quả tích cực. Tuy nhiên, nhiều vấn đề vẫn cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Mặc dù số lượng đầu mối tổ chức bộ máy đã được tinh gọn, chất lượng vận hành giữa các địa phương vẫn chưa đồng đều. Hiệu quả quản trị chưa tương xứng với kỳ vọng, trong khi việc phân cấp, phân quyền tại một số nơi còn gặp khó khăn do thiếu nguồn lực, năng lực thực thi và công cụ quản lý phù hợp.

Người đứng đầu Đảng và Nhà nước yêu cầu các cơ quan liên quan tập trung đánh giá toàn diện tính đồng bộ, minh bạch và thống nhất của hệ thống pháp luật hiện hành, đặc biệt trong các lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, đất đai, tài nguyên, khoáng sản, tài chính ngân sách và cơ chế phân cấp giữa Trung ương với địa phương.

Bên cạnh đó, các địa phương cần rà soát năng lực thực thi của chính quyền cấp xã so với khối lượng nhiệm vụ được giao, nhất là trong các lĩnh vực quản lý đất đai, xây dựng, tài chính, tư pháp, công thương, nông nghiệp, môi trường và văn hóa - xã hội. Việc đánh giá phải gắn với cơ cấu biên chế, chất lượng đội ngũ cán bộ chuyên môn và yêu cầu thực tiễn của từng địa bàn.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng lưu ý cần nhận diện rõ những bất cập khi áp dụng một mô hình quản lý chung cho các địa phương có điều kiện phát triển khác nhau. Sự khác biệt về trình độ phát triển kinh tế - xã hội, chất lượng nguồn nhân lực, điều kiện địa lý, hạ tầng giao thông và công nghệ thông tin đòi hỏi phải có cơ chế quản trị linh hoạt, phù hợp với từng nhóm địa bàn, đặc biệt giữa đô thị lớn với khu vực nông thôn, miền núi.

Hiệu quả hoạt động của hệ thống tư pháp sau khi chấm dứt hoạt động của các tòa án cấp cao, viện kiểm sát nhân dân cấp cao và hệ thống tòa án, viện kiểm sát cấp huyện cũng cần được đánh giá kỹ lưỡng. Đồng thời, thực trạng hạ tầng số, viễn thông, dữ liệu và các nền tảng công nghệ phục vụ chính quyền cơ sở phải được rà soát chi tiết để bảo đảm đáp ứng yêu cầu quản trị hiện đại.

Đáng chú ý, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị nghiên cứu việc tiếp tục điều chỉnh, sáp nhập một số xã, phường trên cơ sở xem xét các tiêu chí về diện tích, dân số, hạ tầng và năng lực quản lý. Mục tiêu là nâng cao hiệu quả quản trị nhà nước theo quy mô, đồng thời tạo điều kiện đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động của chính quyền.

Đặc biệt, các cơ quan chức năng được giao nghiên cứu bổ sung mô hình đơn vị hành chính đô thị đặc biệt. Đây sẽ là những trung tâm mang tính hạt nhân, có vai trò điều phối phát triển, kết nối hạ tầng kỹ thuật, dịch vụ công và các cực tăng trưởng kinh tế quan trọng.

Bên cạnh những cơ hội từ quá trình cải cách, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng cảnh báo một số nguy cơ cần được nhận diện sớm. Trong đó có tình trạng tinh gọn bộ máy mới dừng lại ở việc giảm đầu mối mà chưa thực sự nâng cao chất lượng phục vụ người dân; sự chênh lệch về chất lượng dịch vụ công giữa các khu vực; áp lực công việc lớn đối với đội ngũ cán bộ cơ sở dẫn đến tâm lý e ngại trách nhiệm, né tránh công việc.

Ngoài ra, việc điều chỉnh địa giới hành chính mới cũng cần được xem xét trong mối quan hệ với không gian kinh tế, đô thị, khu công nghiệp, vùng du lịch và các hành lang phát triển. Nếu tổ chức chưa hợp lý, người dân có thể phải di chuyển xa hơn, mất nhiều thời gian và chi phí hơn để tiếp cận các dịch vụ công.

Theo lộ trình cải cách hành chính từ tháng 7/2025, cả nước đã giảm từ 63 xuống còn 34 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Đồng thời, cấp huyện được bãi bỏ, kéo theo việc chấm dứt mô hình thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố trực thuộc Trung ương, thị xã, quận, huyện và thị trấn.

Theo đó, 84 thành phố thuộc tỉnh, 53 thị xã cùng hai thành phố trực thuộc thành phố trực thuộc Trung ương là Thủ Đức và Thủy Nguyên đều không còn là đơn vị hành chính cấp huyện.

Hiện nay, Việt Nam có 7 thành phố trực thuộc Trung ương gồm Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng, Huế, Đà Nẵng, Cần Thơ và Đồng Nai.