ĐỀ XUẤT LUẬT HÓA NGUYÊN TẮC "NƠI Ở MỚI BẰNG HOẶC TỐT HƠN NƠI Ở CŨ" KHI THU HỒI ĐẤT

Hướng tới nâng cao chất lượng tái định cư

Theo nội dung dự thảo, việc đánh giá điều kiện sống tại nơi tái định cư không chỉ dựa trên việc bố trí chỗ ở mới mà còn xem xét nhiều yếu tố khác như:

• Điều kiện hạ tầng kỹ thuật.
• Cơ hội việc làm và sinh kế.
• Thu nhập của người dân.
• Khả năng tiếp cận trường học, y tế.
• Giao thông, dịch vụ công và các tiện ích thiết yếu.
• Mức độ hài lòng của người dân sau khi tái định cư.

Việc xây dựng các tiêu chí cụ thể được kỳ vọng sẽ tạo cơ sở rõ ràng hơn trong quá trình tổ chức thực hiện, đồng thời nâng cao hiệu quả các chương trình tái định cư.

Đề xuất tiêu chuẩn đối với khu tái định cư

Dự thảo cũng định hướng các khu tái định cư cần đáp ứng các yêu cầu về hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội.

Đối với khu vực nông thôn, hạ tầng được đề xuất phù hợp với tiêu chuẩn xây dựng nông thôn mới; còn tại khu vực đô thị sẽ đáp ứng các tiêu chuẩn đô thị hiện hành.

Bên cạnh đó, hệ thống giao thông, điện, cấp thoát nước, thông tin liên lạc và xử lý môi trường cũng được đề xuất bảo đảm kết nối đồng bộ với khu vực xung quanh.

Về hạ tầng xã hội, khu tái định cư được định hướng có khả năng tiếp cận các dịch vụ như giáo dục, y tế, thương mại, văn hóa, thể thao và các tiện ích công cộng khác, đồng thời phù hợp với điều kiện và đặc điểm của từng địa phương.

Ưu tiên bố trí tái định cư gần nơi ở cũ

Theo dự thảo, địa điểm tái định cư được đề xuất ưu tiên ngay trên địa bàn đơn vị hành chính cấp xã nơi có đất bị thu hồi. Trường hợp không thể bố trí tại khu vực này thì sẽ xem xét các địa bàn khác có điều kiện tương đương.

Định hướng này nhằm hạn chế việc thay đổi môi trường sống quá lớn, giúp người dân thuận lợi hơn trong việc duy trì sinh hoạt, việc làm và các mối quan hệ cộng đồng.

Hai phương án về thẩm quyền thu hồi đất

Ngoài nội dung về tái định cư, dự thảo cũng đưa ra hai phương án liên quan đến thẩm quyền thu hồi đất.

Ở phương án thứ nhất, UBND cấp tỉnh sẽ là cơ quan quyết định đối với các nội dung về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và có thể phân cấp hoặc ủy quyền theo quy định.

Trong khi đó, phương án thứ hai đề xuất phân định trực tiếp thẩm quyền giữa UBND cấp tỉnh và UBND cấp xã ngay trong luật. Theo hướng này, UBND cấp xã sẽ thực hiện thu hồi đất đối với hộ gia đình, cá nhân và cộng đồng dân cư; còn UBND cấp tỉnh giải quyết các trường hợp thuộc tổ chức và doanh nghiệp theo quy định.

Việc lựa chọn phương án sẽ được xem xét trong quá trình hoàn thiện dự thảo luật.

Đề xuất nghiên cứu cơ chế linh hoạt đối với một số dự án đặc thù

Một nội dung khác cũng đang được nghiên cứu là trình tự thu hồi đất đối với các dự án quan trọng hoặc có yêu cầu đẩy nhanh tiến độ.

Theo cơ quan soạn thảo, trong quá trình tổng kết thực tiễn thi hành Luật Đất đai năm 2024, một số quy định hiện hành được cho là có thể ảnh hưởng đến tiến độ triển khai của các dự án quy mô lớn.

Vì vậy, dự thảo đề xuất nghiên cứu cơ chế linh hoạt hơn đối với một số trường hợp đặc thù. Nội dung này hiện vẫn đang trong quá trình lấy ý kiến và chưa phải là quy định chính thức.

Kỳ vọng hoàn thiện chính sách đất đai

Các nội dung nêu trên đều thuộc dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) và đang được lấy ý kiến từ các bộ, ngành, địa phương cùng các tổ chức liên quan.

Nếu được tiếp thu và hoàn thiện, các đề xuất này được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, đồng thời tạo cơ sở pháp lý phù hợp với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.